Passa ai contenuti principali

In evidenza

Parliamo di Dante | Porozmawiamy o Dante

Il 31 maggio 2022 r. alle ore 19:00, in occasione della Giornata della Dante, il Comitato della Società Dante Alighieri di Varsavia ha l'onore di invitarVi nella suggestiva cornice della Kamienica Bornbachowska in Rynek Starego Miasta 2 alla serata letteraria con la partecipazione degli illustri filologi Jarosław Mikołajewski -autore della più nuova traduzione della Divina Commedia- e Piotr Salwa -professore ordinario di filologia italiana, membro dell'Accademia Polacca delle Scienze e direttore emerito dell'Istituto Romano della stessa Accademia- con una straordinaria Lectura Dantis della famosa attrice polacco-italiana Karolina Dafne Porcari. Letture e interventi saranno intervallati da alcuni brevi brani musicali d’epoca interpretati dalle musiciste Karolina Janus e Yulka Tsaryk con il flauto digitale re.corder. Gli illustri ospiti saranno moderati dal professor Stefano Redaelli, docente di italianistica presso la facoltà Artes Liberales dell'Università di Varsav

Storia del Comitato di Varsavia - Historia Komitetu w Warszawie

(IT)

Il Comitato della Società Dante Alighieri a Varsavia è un'associazione di diritto polacco affiliata alla Sede Centrale della Società Dante Alighieri in Roma. La Dante di Varsavia è la più antica associazione italo-polacca della capitale. Le proprie origini risalgono al 1924. Fu costituita come associazione culturale, apartitica e aconfessionale. I rappresentanti delle elite politiche, religiose e culturali di Varsavia erano ben visti nella Dante. Fra i membri del primo e dei successivi Consigli Direttivi, come anche fra i soci più attivi del Comitato, erano annoverati docenti dell’Università di Varsavia, esponenti di spicco del settore della ricerca, cultura ed arte, amministratori locali, rappresentanti dell’alta borghesia e dell’aristocrazia sia di Varsavia che del voievodato della Mazovia, religiosi ed alti esponenti del clero, giornalisti e dipendenti della radio di Varsavia. Il patronato al Comitato della Società Dante Alighieri di Varsavia fu concesso dall’Ambasciatore del Regno d’Italia in Polonia Giovanni Cesare Majoni.
Le attività del Comitato della Dante di Varsavia erano sempre ferventi. Spaziavano dalle conferenze letterarie al mantenimento delle tradizioni italiane, dai concerti di musica classica e contemporanea alle accademie in occasione delle feste nazionali. Alcune cronache della vita dell'associazione si sono preservate sino ad oggi nell'Archivio di Stato di Varsavia. Sappiamo che il primo presidente della Dante a Varsavia fu la professoressa Gemma Schiesari, lettrice di lingua italiana presso l'Università di Varsavia, coadiuvata dai nobili polacchi Jan Zamorski deputato al parlamento per l'Unione Nazional Popolare e Jerzy Mazaraki accademico delle Università di Varsavia e di Napoli, studioso di Carlo Goldoni e successivamente Direttore del Teatro Grande di Varsavia. Nell'anno 1928 a capo del Comitato di Varsavia assurse il principe Wladimir Czetwertynski. Sotto la sua presidenza la Dante si dotò di una propria biblioteca e di un cinematografo, che poteva ospitare contemporaneamente fino a venti persone. In essa venivano proiettati i cinegiornali dell'Istituto Luce, inviati ogni mese dalla Sede di Roma. Inoltre ogni sabato il Comitato della Dante di Varsavia organizzava la lettura dei più grandi capolavori della letteratura italiana, alla quale partecipavano "alcune centinaia di persone", secondo le cronache di quegli anni. Segretario Generale della Dante di Varsavia era la signora Alina Wolff, che dopo la seconda guerra mondiale sposò l'insigne architetto luterano Teodor Bursche, sovrintendente alla ricostruzione di Varsavia nel dopoguerra. 
Il 12 aprile 1930 dopo anni di ricerche la Dante ottenne finalmente una sede degna della propria multiforme azione educativa, culturale e sociale. Alla presenza dell'Ambasciatore del Regno d'Italia Alberto Martin Franklin, del Nunzio Apostolico S.E. Francesco Marmaggi che sarà poi cardinal presbitero e Prefetto della Congregazione per il Clero, fu inaugurata la nuova sede del Comitato di Varsavia in viale Ujazdowski 28, dove attualmente ha sede il Centro per lo Sviluppo dell'Educazione del Ministero della Pubblica Istruzione.
Del Comitato di Varsavia facevano parte persone di ogni convincimento politico e religioso. Fra gli esponenti di spicco del Comitato di quegli anni ci fu anche il fondatore della Chiesa Vetero-Cattolica dei Mariaviti in Polonia, S.Em. Jan Maria Kowalski, ritenuto santo dalle Chiese dell'Unione di Utrecht. Lui che già aveva prodotto una traduzione della bibbia in polacco direttamente dalle fonti ebraiche, nel 1932 tradusse dall'italiano al polacco la Divina Commedia di Dante. L'edizione della Divina Commedia di Kowalski fu impreziosita dalle illustrazioni di Gustavo Dorè.
Ai lavori della Dante a Varsavia presero parte anche il nuovo Ambasciatore del Regno d'Italia a Varsavia Giuseppe Bastianini membro del Gran Consiglio del Fascismo noto per essersi opposto alle leggi razziali in Italia e il Cardinale Augusto Hlond, primate della Polonia, che nel 1946 diventò anche Arcivescovo di Varsavia. Nel 1934, a seguito della decisione di Mussolini di trasformare i comitati esteri de “La Dante” in vere e proprie sedi estere del partito fascista, elemento del sistema di propaganda del littorio, i membri del Comitato di Varsavia decisero di cessare l'attività dell'associazione, dissentendo alle direttive del neo nominato presidente della principale Società Dante Alighieri di Roma, on. Felice Felicioni, di sottoporre le attività dei Comitati al vaglio della Direzione Generale per i Servizi di Propaganda del nascente Ministero della Cultura Popolare. Dopo la seconda guerra mondiale, il Comitato di Varsavia non fu più riattivato.

Il 2 novembre 2021, a quasi cento anni dalla creazione del primo Comitato, sotto gli auspici della Sede di Roma, si è svolta a Varsavia la ricostruzione ufficiale del Comitato della Società Dante Alighieri, che il 26 novembre 2021 è stato ufficialmente registrato nell'albo nazionale delle associazioni tenuto dal Tribunale Distrettuale della Città Capitale di Varsavia.

(PL)

Komitet Towarzystwa Dante Alighieri w Warszawie jest stowarzyszeniem prawa polskiego, działającym jako przedstawicielstwo Towarzystwa Dante Alighieri z siedzibą główną w Rzymie. „La Dante” z Warszawy to najstarsze polsko-włoskie stowarzyszenie w Stolicy Polski. Jego początki sięgają 1924 roku. Powstało jako stowarzyszenie kulturalne, bezpartyjne i bezwyznaniowe, mające na celu pielęgnowania i krzewienia języka i kultury włoskiej w Warszawie. Przedstawiciele warszawskich elit politycznych, religijnych i kulturalnych cieszyli się we warszawskim Komitecie Towarzystwa Dante Alighieri dużym uznaniem. Wśród członków pierwszych i kolejnych Zarządów, a także wśród najaktywniejszych członków Komitetu znaleźli się profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego, czołowi przedstawiciele sektora nauki, kultury i sztuki, samorządowcy, przedstawiciele władz, mieszczaństwo i arystokracja Warszawy i województwa mazowieckiego, duchowieństwo zakonne, dziennikarze i pracownicy ówczesnego radia warszawskiego. Patronat nad Komitetem Towarzystwa Dantego Alighieri w Warszawie objął Ambasador Królestwa Włoch w Polsce, Giovanni Cesare Majoni. Jak podają relacje dziennikarskie i sprawozdania tamtych czasów, działalność Warszawskiego Komitetu Towarzystwa Dante Alighieri była żarliwa. Obywały się zarówno konferencje literackie, jak i pielęgnowanie włoskich tradycji, od koncertów muzyki klasycznej i współczesnej po akademie z okazji świąt narodowych. Niektóre kroniki z życia stowarzyszenia zachowały się do dziś w Archiwum Państwowym w Warszawie. Wiemy, że pierwszym prezydentem Komitetu w Warszawie była profesor Gemma Schiesari, lektorka języka włoskiego na Uniwersytecie Warszawskim, wspomagana przez polską szlachtę w osobach Jana Zamorskiego, posła Narodowego Związku Ludowego i Jerzego Mazarakiego Akademik Uniwersytetu Warszawskiego i Neapolitańskiego, stypendysta Carlo Goldoni, a później dyrektor Teatru Wielkiego w Warszawie. W 1928 r. przewodniczącym Komitetu Warszawskiego został książę Wladimir Czetwertyński. Za jego prezydentury Komitet nabył własną bibliotekę i kino, które mogło pomieścić jednocześnie do dwudziestu osób. Wyświetlano w nim kroniki filmowe Istituto Luce, przesyłane co miesiąc przez siedzibę główną z Rzymu. Ponadto w każdą sobotę Warszawski Komitet Towarzystwa Dante Alighieri zorganizował akcje czytelnicze największych arcydzieł literatury włoskiej, w których według kronik z tamtych lat wzięło udział „kilkaset osób”. Sekretarzem Generalnym Warszawskiego Komitetu w tych latach była Madame Alina Wolff , która po II wojnie światowej wyszła za mąż za wybitnego architekta luterańskiego Teodora Bursche, nadinspektora powojennej odbudowy Warszawy. 12 kwietnia 1930 roku, po latach badań, Dante uzyskał wreszcie siedzibę godną wieloaspektowej działalności edukacyjnej, kulturalnej i społecznej. W obecności Ambasadora Królestwa Włoch Alberto Martina Franklina, Nuncjusza Apostolskiego JE Francesco Marmaggi, późniejszego kardynała prezbitera i prefekta Kongregacji ds. Duchowieństwa, przy Al. Ujazdowskie 28 nastąpiła inauguracja nowej siedziby Komitetu Warszawskiego, w budynku, gdzie obecnie ma swoją siedzibę Ośrodek Rozwoju Edukacji Ministerstwa Edukacji Narodowej. W skład Komitetu Warszawskiego wchodzili ludzie wszystkich przekonań politycznych i religijnych. Wśród czołowych przedstawicieli Komitetu tamtych lat znalazł się także założyciel Starokatolickiego Kościoła Mariawitów w Polsce J.Em. Jan Maria Kowalski, obecnie uznany za świętego przez Kościoły Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich. Ten, który już dokonał przekładu Biblii na język polski bezpośrednio ze źródeł żydowskich, przetłumaczył Boską Komedię Dantego z włoskiego na polski w 1932 roku. Wydanie Boskiej Komedii Kowalskiego zostało ozdobione ilustracjami Gustavo Dorè. W pracach Dantego w Warszawie brał również udział nowy ambasador Królestwa Włoch w Warszawie Giuseppe Bastianini, członek Wielkiej Rady Faszyzmu, znany ze sprzeciwiania się prawom rasowym we Włoszech oraz kardynał August Hlond, prymas Polski, który w 1946 został również arcybiskupem warszawskim. W 1934 r. w związku z decyzją w związku z decyzją Mussoliniego o przekształceniu komitetów zagranicznych Dantego w realne oddziały partii faszystowskiej za granicą, element faszystowskiego systemu propagandowego, członkowie Komitetu Warszawskiego zdecydowali o zaprzestaniu działalności stowarzyszenia, wyrażający sprzeciw wobec decyzji posła Feliciego Felicioniego nowo powołanego fascistowskiego prezesa głównego Towarzystwa Dante Alighieri z Rzymu, o poddaniu działalności Komitetu kontroli Dyrekcji Generalnej ds. Służb Propagandowych powstającego Ministerstwa Kultury Popularnej. Po II wojnie światowej działalność Komitetu nie została wznowiona. 2 listopada 2021 r., prawie sto lat po utworzeniu pierwszego Komitetu, pod auspicjami Siedziby Głównej w Rzymie, odbyła się w Warszawie oficjalna rekonstytucja Komitetu Towarzystwa Dantego Alighieri, który 26 listopada 2021 r. został oficjalnie zarejestrowany w rejestrze stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.



Foto dell'Archivio Digitale Nazionale. Foto commemorativa dei soci del Comitato della Dante in occasione della Festa della Befana (Epifania) il 6 gennaio 1933 nella Sede della Dante Alighieri a viale Ujazdwowski a Varsavia.